گويذ : حتى تكون حرضا او تكون من الهالكين ، يا بيمار شوى يا بميرى ، قالوا ذلك لأبيه شفقا عليه ، از سر شفقت اين معنى با پذر مىگفتند . « قالَ إِنَّما أَشْكُوا بَثِّي وَ حُزْنِي إِلَى اللَّهِ » ابن عباس گويذ : يعقوب گفت : غم دل خوذ با خذاى - تعالى - گويم ؛ و گفته‌اند : حاجت خود ؛ و گفته‌اند : البثّ من الحزن ما لا صبر على كتمانه ، يعنى بثّ اندوهى بوذ كى بر پوشيذن ( 628 ) آن صبر نتوان كرد ؛ و گفته‌اند : غم از دل متفرّق كردن در اظهار آن بوذ . تقول : بثّه ما في نفسه و ابثّه اى اشكوا الى من يملك الفرج من البلوى لا إليكم ، شكايت از غم خوذ با كسى گويم كى بر فرج داذن مرا از آن قادر بوذ ، نه با شما . « وَ أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ » و مىدانم چيزى از إلطاف الهيّت كى شما نمىدانيذ . گفته‌اند : ملك الموت يعقوب را از يوسف خبر داذه بوذ كى او زنده است و من قبض روح او نكرده‌ام ؛ و گفته‌اند : ملك را بخواب ديذ و از وى سؤال كرد كى يوسف زنده است ؟ گفت : زنده است . ابن عباس گويذ : يعقوب دانست كى خواب يوسف خوابى راستست ؟ و هنوز او را سجده نكردانى 2236 . « اعلم » اشارتى به اين معنى بوذ ؛ و گفته‌اند : از حسن الظّن بوذ كى به خداى - تعالى - داشت . « يا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ » اى پسران من ! برويذ و از يوسف و براذر وى تفحّص كنيذ و احوال ايشان بدانيذ و از ايشان خبر پرسيذ ؛ و « التحسّس » ( 629 ) طلب الاحساس مرّة بعد اخرى ؛ چشم آوردن و بردن و بهر جانب نگرستن و طلبى كردن « احساس » گويند ، و احساس ادراك بوذ ، و الحسّ الاسم كالطّاعة من أطاع ، يعنى حسّ اسمى است چنانك طاعت از أطاع . گفته‌اند : چون يعقوب از پسران حكايت ملك كى با بنيامين [ چه كرد ] ، بشنيذ ، و او را به خلوت بردن بىايشان ، پس گرفتن او و حيلت كردن در صاع او را استماع افتاذ ، ايشانرا گفت : « اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ » فانّى ارجوا و اظنّ انّه يوسف ، كى من اميد ميدارم و گمان مىبرم كى او يوسف است . « وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ » لا تقنطوا من رحمته و فرجه ، از فرج فرستادن او و رحمت كردن او نوميذ مشويذ ؛ و « روح » استراحت بوذ . « إِنَّهُ » اى الامر و الشأن « لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ » اى الايمان باللّه و بصفاته يوجب للمؤمن رجأء ثوابه من غير قنوط من رحمته ، يعنى ايمان به خدا و صفات او داشتن مؤمن را موجب اميد ثواب خذاست بىآنك نوميذ شوذ از رحمت او . ( 630 )